Người giao hàng hay đau ở bốn chỗ: thắt lưng (vì ngồi xe lâu và bê hàng sai tư thế), cổ và vai (vì mũ bảo hiểm, ngoái nhìn, cúi xem điện thoại), cổ tay (vì cầm ga, bóp phanh cả ngày) và mắt (vì nắng, bụi, màn hình). Phần lớn có thể phòng bằng những thói quen nhỏ: bê hàng với lưng thẳng và gập gối, chỉnh gương và tay lái cho vừa người, giãn cơ vài phút giữa ca, đeo kính, và ăn uống đúng bữa. Đau kéo dài, tê lan xuống chân, tê bì bàn tay về đêm là lúc cần đi khám, không nên tự chịu.
Cơ thể người giao hàng chịu tải những gì
Một ca giao hàng là hàng giờ ngồi trên yên xe rung lắc, xen kẽ vài chục lần lên xuống xe, cúi bê hàng, đi bộ lên cầu thang, đứng chờ. Tư thế lặp lại nhiều lần trong ngày, ngày này qua ngày khác. Những cơn đau do lặp lại không đến đột ngột như tai nạn; chúng tích tụ âm thầm vài tháng rồi mới thành vấn đề rõ ràng.
| Vùng cơ thể | Nguyên nhân thường gặp | Cách phòng | Khi nào nên đi khám |
|---|---|---|---|
| Thắt lưng | Ngồi lâu, rung lắc, bê hàng cúi gập lưng, vặn người khi bê | Bê đúng tư thế, chia nhỏ hàng nặng, giãn lưng giữa ca | Đau kéo dài nhiều tuần, đau lan xuống mông, chân, tê chân, yếu chân |
| Cổ, vai | Mũ nặng, ngoái nhìn liên tục, cúi xem điện thoại, xách túi một bên | Mũ vừa đầu, gương chỉnh đúng, nâng điện thoại ngang tầm mắt khi dừng | Đau lan xuống cánh tay, tê tay, chóng mặt khi xoay cổ |
| Cổ tay, bàn tay | Cầm ga, bóp phanh, gập cổ tay lâu, rung tay lái | Giữ cổ tay thẳng, găng tay có đệm, nới tay nắm khi chạy đều | Tê bì ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa, nhất là về đêm; yếu tay, cầm đồ hay rơi |
| Mắt | Nắng chói, bụi, gió, nhìn màn hình nhỏ ngoài trời | Kính có chống UV, kính chắn gió, nghỉ mắt | Mắt đỏ, đau, nhìn mờ kéo dài, có dị vật không tự ra |
| Đầu gối, bàn chân | Lên xuống cầu thang, chống chân, đứng lâu | Giày kín có đệm, không nhảy xuống bậc cao khi mang hàng | Gối sưng, đau khi đi lại, kẹt khớp |
Lưng: bê hàng đúng cách
Đau lưng ở người giao hàng phần lớn đến từ những lần bê hàng vội: cúi gập người xuống nhấc thùng, rồi vừa nhấc vừa vặn mình đặt lên xe. Tư thế đó dồn toàn bộ sức nặng lên cột sống thắt lưng.
Năm bước nhấc một thùng hàng
- Đứng sát thùng hàng, hai chân rộng bằng vai, một chân hơi lên trước.
- Gập gối, hạ người xuống, giữ lưng thẳng tự nhiên, không cúi gập ở thắt lưng.
- Ôm hàng sát người, nắm chắc ở đáy hoặc chỗ cầm.
- Đứng lên bằng sức chân, từ từ, không giật.
- Xoay cả người bằng bước chân khi đổi hướng, không vặn hông trong lúc đang mang hàng.
Hàng quá nặng hoặc quá cồng kềnh thì gọi người phụ, dùng xe đẩy, hoặc chia nhỏ. Không có huy chương nào cho việc một mình bê một thùng nặng lên tầng bốn.
Ngồi trên xe
Ngồi lùi sát yên, lưng thẳng, không đổ người về trước quá nhiều. Hai tay vươn tới tay lái thoải mái, khuỷu tay hơi chùng. Hàng sau lưng chằng chắc để không tì vào lưng. Giảm xóc yếu làm cột sống chịu rung nhiều hơn — đến hạn nên thay.
Cổ và vai
- Mũ bảo hiểm vừa cỡ, không quá rộng để không xô lệch khi gió thổi, không quá chật gây đau đầu. Mũ quá nặng làm mỏi cổ sau nhiều giờ.
- Chỉnh gương chiếu hậu để nhìn được phía sau mà không phải ngoái đầu liên tục. Hàng chất cao che mất tầm nhìn sau lưng cũng làm người lái phải ngoái nhiều hơn.
- Không cúi xem điện thoại lâu. Khi dừng xem đơn, nâng điện thoại lên ngang tầm mắt.
- Đổi bên khi đeo túi. Túi đeo một bên vai suốt ngày làm vai lệch, mỏi một bên.
Cổ tay và bàn tay
Tay ga, tay phanh, tay côn là những thứ bàn tay người giao hàng nắm hàng nghìn lần mỗi ngày. Cổ tay gập lâu kèm rung động có liên quan tới hội chứng ống cổ tay — dây thần kinh giữa ở cổ tay bị chèn ép, gây tê bì ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa, hay nặng hơn về đêm.
- Giữ cổ tay thẳng hàng với cẳng tay khi cầm lái. Nếu phải gập cổ tay nhiều để với tay phanh, nhờ thợ chỉnh lại góc tay phanh.
- Nắm tay lái vừa đủ chắc; trên đường thẳng, nới bớt lực nắm.
- Găng tay có đệm lòng bàn tay giảm rung.
- Khi dừng, xoay cổ tay, duỗi các ngón, nắm mở bàn tay vài lần.
Mắt
Mắt người giao hàng phải làm việc trong điều kiện khắc nghiệt: nắng chói, bụi đường, gió, và màn hình điện thoại nhỏ dưới ánh sáng mạnh.
- Đeo kính có chống tia UV hoặc dùng mũ có kính chắn. Kính còn chắn bụi, côn trùng, sỏi nhỏ văng lên.
- Bụi bay vào mắt: không dụi, rửa bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý. Không tự lấy dị vật cắm vào mắt.
- Khi dừng nghỉ, nhìn ra xa một lúc để mắt thư giãn sau thời gian nhìn màn hình gần.
- Ca tối, kính chắn xước làm đèn xe ngược chiều loá thành vệt; thay kính chắn khi đã xước nhiều.
- Khám mắt định kỳ, nhất là khi thấy nhìn biển báo xa kém đi.
Bữa ăn, nhà vệ sinh và giấc ngủ
Bữa ăn giữa ca
Bỏ bữa hoặc ăn vội vàng là thói quen phổ biến của người giao hàng, nhất là ở ca trưa — đúng lúc đơn nhiều nhất. Hệ quả là cuối ca mệt lả, run tay, kém tập trung, dễ va chạm.
- Ăn sáng đủ trước ca. Một bữa có tinh bột, đạm, rau giúp no lâu hơn bánh ngọt và cà phê.
- Mang đồ ăn nhẹ dễ mang theo: chuối, bánh mì, sữa hộp, các loại hạt. Ăn khi chưa kịp nghỉ bữa chính.
- Lùi bữa trưa chứ đừng bỏ. Ăn sớm trước giờ cao điểm hoặc sau khi đơn vãn.
- Hạn chế đồ chiên nhiều dầu ngay trước khi chạy — dễ đầy bụng, buồn ngủ.
- Uống đủ nước suốt ca, nhất là ngày nóng.
Đi vệ sinh và giấc ngủ: hai chuyện ít được nói
Nhiều người giao hàng nhịn tiểu cả buổi vì không tìm được chỗ, hoặc cố uống ít để khỏi phải đi. Nhịn tiểu lâu và uống ít nước đều làm tăng nguy cơ viêm đường tiết niệu, sỏi. Nên ghi nhớ trên tuyến của mình những chỗ có nhà vệ sinh: trạm xăng, trung tâm thương mại, quán quen, bưu cục.
Giấc ngủ cũng quan trọng không kém. Thiếu ngủ làm chậm phản xạ tương tự như khi đã uống rượu bia. Người giao hàng làm hai ca hoặc chạy thêm buổi tối nên cân nhắc kỹ: một ngày làm thêm có thể đổi bằng mấy ngày mệt mỏi và một lần va chạm.
Năm phút giãn cơ giữa ca
Không cần thảm tập. Khi dừng nghỉ, đứng cạnh xe làm vài động tác nhẹ, mỗi động tác giữ khoảng 15–20 giây, không gồng, không giật:
- Nghiêng đầu sang trái, sang phải; cúi cằm về ngực.
- Xoay vai về sau vài vòng.
- Duỗi thẳng một tay ra trước, lòng bàn tay hướng ra ngoài, tay kia kéo nhẹ các ngón về phía mình; đổi tay.
- Hai tay chống hông, ưỡn nhẹ lưng ra sau.
- Đứng một chân, co chân kia ra sau, tay giữ cổ chân để giãn đùi trước; vịn xe nếu cần.
Người đang đau nhiều, có bệnh cột sống hay vừa chấn thương nên hỏi bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng trước khi tự tập.
Góc nhìn hôm nay
Sức khoẻ là vốn duy nhất người giao hàng không mua lại được. Những cơn đau nhẹ hôm nay dễ bị bỏ qua vì "ai làm nghề này cũng thế", nhưng chính chúng quyết định một người làm được vài tháng hay nhiều năm. Có thể tìm đọc tài liệu về an toàn, vệ sinh lao động và bê vác thủ công do các cơ quan an toàn lao động phát hành; khi đau kéo dài, khoa cơ xương khớp hoặc phục hồi chức năng ở bệnh viện là nơi nên đến.
Câu hỏi thường gặp
Shipper hay bị đau lưng vì sao?
Thường do ngồi xe lâu chịu rung lắc, kết hợp bê hàng sai tư thế: cúi gập lưng để nhấc thùng rồi vặn người đặt lên xe. Bê hàng với lưng thẳng, gập gối, ôm hàng sát người và xoay bằng bước chân giúp giảm tải cho cột sống.
Đau lưng khi nào thì phải đi khám?
Nên đi khám khi đau kéo dài nhiều tuần, đau lan xuống mông và chân, tê hoặc yếu chân, hoặc đau sau một cú ngã, va chạm. Những dấu hiệu này cần bác sĩ đánh giá, không nên chỉ tự xoa bóp hay dùng thuốc giảm đau kéo dài.
Tê tay khi chạy xe máy lâu có sao không?
Tê thoáng qua do rung tay lái thường hết khi nghỉ. Nếu tê bì ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa kéo dài, nặng về đêm, hoặc tay yếu đi, đó có thể là dấu hiệu hội chứng ống cổ tay và nên đi khám.
Shipper nên ăn gì giữa ca?
Nên ăn sáng đủ trước ca và mang theo đồ ăn nhẹ dễ cầm như chuối, bánh mì, sữa hộp, các loại hạt. Bữa trưa có thể lùi sớm hoặc muộn hơn giờ cao điểm nhưng không nên bỏ. Hạn chế đồ chiên nhiều dầu ngay trước khi chạy.
Bụi bay vào mắt khi chạy xe phải làm sao?
Dừng xe ở chỗ an toàn, không dụi mắt, chớp mắt và rửa bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý. Nếu dị vật không ra, mắt đau, đỏ hay nhìn mờ kéo dài thì đến cơ sở nhãn khoa.
