Giao hàng dưới mưa lớn và đường ngập cần giữ đúng thứ tự ưu tiên: người trước, xe sau, hàng sau cùng. Trước ca, bọc hàng hai lớp chống nước và mặc áo mưa bộ; khi chạy, giảm tốc, giữ khoảng cách xa gấp đôi, tránh vạch sơn và nắp cống; gặp nước ngập sâu quá nửa bánh xe hoặc chạm ống xả thì không cố lội, tìm đường khác hoặc dừng chờ. Gặp giông sét, dây điện đứt, cây đổ thì tìm chỗ trú an toàn và báo khách giao trễ — một kiện hàng không đáng đổi lấy một tai nạn.
Trước khi ra đường: xem trời và chuẩn bị
Mùa mưa ở miền Nam thường kéo dài khoảng từ tháng 5 đến tháng 11, mưa rào chiều tối rất đều; miền Bắc mưa nhiều vào mùa hè, có những trận mưa lớn kéo dài; miền Trung mưa lũ dồn vào cuối năm. Người giao hàng làm lâu sẽ quen nhịp mưa của thành phố mình, nhưng vẫn nên xem bản tin dự báo thời tiết của cơ quan khí tượng trước mỗi ca, nhất là khi có tin áp thấp, bão.
Đồ cho người
- Áo mưa bộ có mũ trùm vừa vặn dưới mũ bảo hiểm, ống quần bó lại. Áo mưa cánh dơi dễ bị gió thốc, cuốn vào bánh sau.
- Màu áo mưa sáng hoặc có dải phản quang để người khác thấy mình trong mưa.
- Kính chắn của mũ bảo hiểm sạch, không xước nặng. Có người mang thêm khăn nhỏ để lau.
- Giày hoặc dép có quai hậu, đế bám. Dép trơn tuột khi chống chân trên đường ướt.
- Một bộ đồ khô để thay sau ca.
Đồ cho hàng
- Túi ni lông lớn bọc từng kiện, hoặc túi chống nước chuyên dụng.
- Bạt trùm toàn bộ thùng hàng, buộc chặt mép để gió không lật.
- Kiện giấy tờ, hàng điện tử, sách vở bọc hai lớp và đặt giữa thùng, không để sát đáy.
- Đáy thùng lót một lớp nâng (tấm nhựa, vỉ) để nước đọng không thấm vào kiện dưới cùng.
Đồ cho điện thoại và giấy tờ
Điện thoại đặt trong túi chống nước có màn hình cảm ứng xuyên qua được. Giấy tờ xe, tiền thu hộ để trong túi khoá kéo riêng. Sạc dự phòng cũng phải được giữ khô.
Chạy xe dưới mưa lớn
Mưa làm giảm tầm nhìn của mình và của người khác, đồng thời giảm độ bám của bánh xe. Mấy nguyên tắc dưới đây đều xoay quanh hai điều đó.
- Giảm tốc và giữ khoảng cách gấp đôi ngày khô. Quãng phanh trên đường ướt dài hơn nhiều.
- Bật đèn chiếu gần, kể cả ban ngày khi mưa to, để xe khác thấy mình.
- Phanh sớm, phanh nhẹ, phối hợp cả hai phanh. Bóp mạnh phanh trước trên mặt đường ướt dễ trượt bánh.
- Tránh vạch sơn, nắp cống, đường ray, lá cây ướt — những chỗ rất trơn khi gặp nước.
- Không bám sau xe tải, xe buýt. Nước bắn từ bánh xe lớn làm mất hẳn tầm nhìn.
- Đi giữa làn, tránh sát lề, vì lề đường thường đọng nước sâu, có thể có hố ga mất nắp bị che khuất.
- Không vừa chạy vừa lau kính, cầm điện thoại. Cần làm gì thì tấp vào chỗ an toàn.
Gặp đường ngập: lội hay không lội
Đây là quyết định quan trọng nhất trong ngày mưa. Nước đục che kín mặt đường nên không thể biết bên dưới có ổ gà, hố ga hay cống hở. Bảng dưới đây là cách ước lượng phổ biến với xe máy số và xe tay ga thông thường; mỗi xe có chiều cao cửa hút gió và ống xả khác nhau.
| Mức nước | Nên làm gì | Lưu ý |
|---|---|---|
| Dưới mép vành bánh xe | Đi được, chậm và đều | Nhìn xe đi trước để biết chỗ nào nông |
| Ngang trục bánh, gần nửa bánh | Cân nhắc kỹ, ưu tiên tìm đường khác | Xe tay ga có cửa hút gió thấp dễ bị nước vào |
| Quá nửa bánh, chạm ống xả | Không cố lội bằng máy | Tắt máy, dắt bộ nếu buộc phải qua và nước không chảy xiết |
| Nước chảy xiết, ngập tới đầu gối người | Không qua, kể cả dắt bộ | Dòng chảy có thể cuốn cả người lẫn xe |
Nếu buộc phải đi qua đoạn ngập nông
- Đi chậm, giữ ga đều, xe số thì về số thấp. Không thả ga đột ngột — nước có thể tràn vào ống xả.
- Đi theo vệt xe trước vừa qua an toàn, tránh mép đường.
- Không đi khi có ô tô lớn chạy ngược chiều tạo sóng.
- Qua khỏi chỗ ngập, bóp nhẹ phanh vài lần để làm khô má phanh.
Nếu xe chết máy giữa nước
Đừng cố đề máy lại ngay. Nước có thể đã vào buồng đốt qua cửa hút gió; cố đề có thể làm hỏng động cơ nặng hơn. Tắt khoá, dắt xe ra chỗ cao, chờ nước rút hoặc đưa tới tiệm sửa xe để xả nước, kiểm tra trước khi nổ máy.
Những mối nguy chết người trong ngày mưa
- Điện giật. Tránh xa cột điện, trạm biến áp, dây điện đứt rơi xuống nước, biển quảng cáo có đèn. Thấy dây điện đứt thì không lại gần, báo cho người xung quanh và ngành điện.
- Hố ga, cống hở. Nước ngập che miệng hố; đã có những vụ người rơi xuống cống trong ngày mưa ngập.
- Cây đổ, cành gãy. Khi gió giật mạnh, không trú dưới gốc cây lớn, không dừng sát hàng cây.
- Sét. Khi có giông sét, không đứng giữa khoảng trống, không trú dưới cây đơn độc. Vào nhà, toà nhà hoặc chỗ có mái che kiên cố.
- Nước lũ ở vùng trũng, ngầm tràn. Ở ven đô và miền Trung, nước có thể lên rất nhanh. Không vượt qua ngầm, tràn khi nước đang chảy.
Giữ hàng khô và giao tiếp với khách
Thùng carton ướt mất phần lớn sức chịu lực, rất dễ bẹp khi xếp chồng. Khi mưa to kéo dài, nên dừng chất thêm hàng nặng lên trên thùng giấy. Khi tới nơi, trao hàng ở chỗ có mái che, không đặt kiện xuống nền ướt.
Nếu buộc phải dừng trú mưa hoặc đi đường vòng, nên nhắn khách một tin ngắn: đang trú mưa, sẽ giao trễ khoảng bao lâu. Phần lớn người nhận đều thông cảm khi được báo trước, và chính việc báo trước giúp tránh cuộc gọi hối thúc trong lúc đang chạy. Khách hẹn giao lại hôm sau thì ghi chú rõ để hàng được giữ khô ở bưu cục.
Sau ca mưa: chăm người và chăm xe
Người
Thay đồ khô càng sớm càng tốt, tắm nước ấm, ăn uống đủ. Da ngâm nước lâu dễ nứt nẻ, nấm kẽ chân; nên lau khô chân và kẽ ngón. Nếu có vết xước, vết thương đã tiếp xúc nước ngập bẩn thì rửa sạch, sát khuẩn; sốt, đau cơ, vết thương sưng đỏ sau mấy ngày lội nước thì đi khám.
Xe
- Rửa xe, lau khô, bôi trơn xích sau khi lội nước bẩn.
- Kiểm tra phanh: đĩa, má phanh có bị bám bùn, kêu rít không.
- Xe từng ngập sâu nên được kiểm tra dầu máy (dầu đục như sữa là đã lẫn nước), lọc gió, hệ thống điện.
- Phơi khô thùng, túi chở hàng để không ẩm mốc làm hỏng hàng ngày hôm sau.
Điện thoại
Điện thoại dính nước thì tắt nguồn, lau khô, không sạc ngay. Cách vùi vào gạo không được một số nhà sản xuất điện thoại khuyên dùng vì hạt bụi gạo có thể lọt vào máy; để máy khô tự nhiên ở nơi thoáng hoặc mang tới tiệm kiểm tra.
Góc nhìn hôm nay
Ngập đường mùa mưa là chuyện quen ở nhiều đô thị Việt Nam, và người giao hàng là nhóm phải ở ngoài đường nhiều nhất khi nó xảy ra. Bài học của người làm lâu khá giống nhau: không có đơn hàng nào gấp đến mức phải lội qua dòng nước không nhìn thấy đáy. Muốn chủ động hơn, có thể theo dõi bản tin của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia và đài khí tượng địa phương, ghi lại những điểm hay ngập trên tuyến của mình để tránh từ trước.
Câu hỏi thường gặp
Nước ngập bao nhiêu thì xe máy không nên đi qua?
Cách ước lượng phổ biến là khi nước quá nửa bánh xe hoặc chạm ống xả thì không nên lội bằng máy. Nước chảy xiết hoặc ngập tới đầu gối người thì không nên qua, kể cả dắt bộ. Mỗi loại xe có cửa hút gió cao thấp khác nhau, xe tay ga thường dễ bị nước vào hơn.
Xe máy chết máy khi đi qua nước ngập phải làm sao?
Không cố đề nổ lại ngay vì nước có thể đã vào buồng đốt. Tắt khoá, dắt xe lên chỗ cao, đưa tới tiệm sửa xe để xả nước, kiểm tra dầu máy và lọc gió trước khi nổ máy.
Làm sao giữ hàng không bị ướt khi giao trời mưa?
Bọc từng kiện bằng túi ni lông, trùm bạt cả thùng và buộc chặt mép, lót đáy thùng để nước đọng không thấm vào kiện dưới. Hàng giấy tờ, điện tử bọc hai lớp và đặt ở giữa. Khi giao, trao hàng ở chỗ có mái che.
Chạy xe máy dưới mưa cần lưu ý gì?
Giảm tốc, giữ khoảng cách gấp đôi ngày khô, bật đèn, phanh sớm và nhẹ, tránh vạch sơn và nắp cống. Không bám sau xe lớn, không vừa chạy vừa dùng điện thoại hay lau kính.
Có giông sét khi đang giao hàng thì trú ở đâu?
Vào trong nhà, toà nhà hoặc chỗ có mái che kiên cố. Không đứng giữa khoảng trống, không trú dưới cây đơn độc, không dừng gần cột điện và trạm biến áp. Báo khách giao trễ và chờ qua cơn giông.
