Giao hàng ban đêm và giờ thấp điểm là dời các chuyến giao, nhất là xe tải chở hàng cho cửa hàng, siêu thị, nhà hàng, ra khỏi giờ cao điểm ban ngày. Đường thoáng thì xe chạy nhanh hơn, ít nổ máy chờ, ít phải đỗ chắn đường, nên tốn ít nhiên liệu và thời gian hơn. Đổi lại là phải lo tiếng ồn cho khu dân cư, an toàn cho người làm đêm, và phải có người hoặc cách nhận hàng ngoài giờ.
Vì sao giờ giao hàng lại quan trọng
Một chiếc xe tải giao hàng giờ cao điểm mất phần lớn thời gian không phải để chạy, mà để đứng: kẹt xe, chờ đèn, tìm chỗ đỗ, chờ người nhận. Trong lúc đó máy vẫn nổ, tài xế vẫn tính giờ công, và chiếc xe đỗ tạm bên đường lại làm kẹt thêm những xe khác.
Cùng chuyến đó chạy lúc 10 giờ đêm hoặc 5 giờ sáng: đường thông, đỗ sát cửa hàng, bốc xong là đi. Chuyến đi ngắn lại, xe chạy đều hơn, nhiên liệu trên mỗi km thường giảm vì ít dừng và khởi động. Đây là lý do nhiều chuỗi cửa hàng từ lâu đã nhận hàng vào lúc trời chưa sáng.
Ở các thành phố lớn của Việt Nam, xe tải lớn vốn đã bị hạn chế vào nội đô trong nhiều khung giờ ban ngày theo biển báo và quy định của từng địa phương. Vì vậy, giao hàng ban đêm cho cửa hàng, chợ, siêu thị đã là chuyện quen. Mọi chuyến giao đều phải theo đúng biển báo và khung giờ được phép, không có ngoại lệ.
Những thử nghiệm đáng chú ý trên thế giới
New York: giao hàng ngoài giờ
Khoảng năm 2009 – 2010, một nhóm nghiên cứu đại học phối hợp với thành phố New York thử nghiệm chương trình giao hàng ngoài giờ ở Manhattan. Một số cửa hàng, nhà hàng đồng ý nhận hàng vào buổi tối và đêm, có hỗ trợ để bù chi phí nhận hàng ngoài giờ. Kết quả ghi nhận: xe giao hàng chạy nhanh hơn rõ rệt, tài xế ít bị phạt đỗ xe hơn, và cửa hàng nhận hàng đều đặn hơn. Chương trình sau đó được mở rộng dưới nhiều hình thức.
Hà Lan: giao hàng êm
Hà Lan có chương trình chứng nhận "giao hàng yên tĩnh" cho xe tải, xe nâng tay, cửa cuốn, thiết bị bốc xếp, với yêu cầu tiếng ồn không vượt quá khoảng 60 dB(A) đo ở một khoảng cách quy định, tương đương tiếng nói chuyện bình thường. Thiết bị đạt chuẩn thì được phép giao hàng trong những khung giờ sớm hoặc muộn mà thường bị cấm vì ồn.
London: thời gian Thế vận hội 2012
Để đường phố không quá tải khi London đăng cai Thế vận hội 2012, cơ quan giao thông thành phố khuyến khích doanh nghiệp dời giờ giao hàng ra ngoài giờ cao điểm. Nhiều doanh nghiệp nhận ra cách làm này hiệu quả và giữ lại một phần sau khi sự kiện kết thúc.
Lợi và hại: cân nhắc thật thà
| Mặt lợi | Mặt cần lo |
|---|---|
| Đường thoáng, chuyến đi nhanh hơn, ít nổ máy chờ | Tiếng ồn bốc xếp làm phiền giấc ngủ cư dân |
| Đỗ sát cửa, bốc xếp gọn, ít cản trở giao thông | Người làm đêm mệt mỏi, rủi ro tai nạn tăng nếu thiếu ngủ |
| Hàng có sẵn trên kệ trước khi cửa hàng mở cửa | Cửa hàng phải có người nhận hoặc cách nhận an toàn ngoài giờ |
| Giảm xe tải trên đường giờ cao điểm | Nguy cơ mất cắp, cướp giật với người giao đi đêm |
Giao hàng ban đêm không phải lúc nào cũng "xanh" hơn. Nếu chỉ dời chuyến sang đêm mà xe vẫn chạy vơi, thiết bị vẫn ồn, người làm đêm thiếu ngủ thì cái lợi bị đổi bằng những cái hại khác. Cách làm tốt là đi kèm thiết bị êm, quy trình nhận hàng rõ ràng và lịch làm việc hợp lý cho người giao.
Giao hàng đêm êm và an toàn: việc cụ thể
Giảm tiếng ồn
- Tắt máy xe khi bốc xếp, không để động cơ hay máy lạnh thùng nổ lâu trước nhà dân.
- Dùng xe đẩy, xe nâng tay bánh cao su hoặc bánh mềm, lót tấm cao su ở dốc lên xuống.
- Đóng cửa thùng xe, cửa cuốn nhẹ tay, không thả hàng rơi tự do xuống sàn.
- Nói chuyện nhỏ, không mở nhạc, không bấm còi.
An toàn cho người giao
- Mặc áo phản quang, có đèn đủ sáng khi bốc xếp ven đường.
- Đi theo cặp ở những tuyến vắng, báo vị trí cho người điều phối.
- Hạn chế mang tiền mặt thu hộ lớn vào ban đêm, đối soát sớm theo quy định của đơn vị.
- Không lái khi buồn ngủ. Ca đêm cần được sắp đủ giờ nghỉ, không nối liền với ca ngày.
Nhận hàng không cần người túc trực
Một số cửa hàng giao cho tài xế quen chìa khoá hoặc mã mở một kho nhỏ riêng, tách khỏi khu bán hàng. Tài xế để hàng vào, chụp ảnh xác nhận, khoá lại. Sáng ra nhân viên kiểm đếm. Cách này cần sự tin tưởng lâu dài giữa hai bên và hợp đồng rõ ràng về trách nhiệm nếu thiếu hụt.
Giờ thấp điểm ban ngày cho người giao nhỏ
Không phải ai cũng giao được ban đêm. Với shipper xe máy giao hàng lẻ, khái niệm "giờ thấp điểm" vẫn có ích. Giờ đi làm buổi sáng và giờ tan tầm chiều tối là lúc đường kẹt nhất và người nhận hay vắng nhà. Khoảng giữa buổi sáng và đầu buổi chiều thường thông thoáng hơn, dễ tìm nhà, dễ dừng đỗ. Sắp những đơn ở khu đông, đường hẹp vào giờ thoáng, để giờ cao điểm cho những tuyến đường lớn hoặc những đơn khách hẹn sau giờ làm, là cách tận dụng giờ thấp điểm vừa sức người giao lẻ.
Người nhận cũng góp phần được. Nếu bạn làm việc ở văn phòng, cho giao hàng tới nơi làm vào giữa buổi sáng thường trúng ngay lần đầu, đỡ cho người giao phải quay lại nhà bạn lúc tan tầm. Với cửa hàng nhỏ, hẹn nhà cung cấp giao vào khoảng vắng khách trong ngày giúp có người kiểm hàng kỹ, không phải vừa bán vừa nhận. Mỗi chuyến được dời khỏi giờ cao điểm là bớt một chiếc xe đứng chờ trên con đường đông nhất.
Góc nhìn hôm nay
Giao hàng ban đêm cho thấy một điều ít người để ý: giờ giao cũng là một "nguồn lực" như xe và người. Dời đúng chuyến sang đúng giờ có thể giảm kẹt xe, giảm khói mà không cần thêm chiếc xe nào. Nhưng nó chỉ bền khi tôn trọng giấc ngủ của khu dân cư và sức khoẻ của người làm đêm.
Muốn tìm hiểu thêm, hãy đọc các báo cáo về chương trình giao hàng ngoài giờ ở New York và chương trình giao hàng yên tĩnh của Hà Lan, cả hai đều có tài liệu công khai. Nếu bạn quản lý một cửa hàng, thử hỏi nhà cung cấp chính xem họ có giao sớm trước giờ mở cửa được không, và thử một tháng xem hàng về có đều hơn không.
Câu hỏi thường gặp
Giao hàng ban đêm có lợi gì?
Đường thoáng nên xe chạy nhanh hơn, ít nổ máy chờ, đỗ sát cửa và bốc xếp gọn, ít cản trở giao thông. Cửa hàng có hàng trên kệ trước giờ mở cửa.
Giao hàng ban đêm có nhược điểm gì?
Tiếng ồn bốc xếp có thể làm phiền cư dân, người làm đêm dễ mệt mỏi và gặp rủi ro an toàn, cửa hàng phải có cách nhận hàng ngoài giờ. Cần thiết bị êm và lịch làm việc hợp lý để bù lại.
Giao hàng yên tĩnh (quiet delivery) là gì?
Là cách giao hàng dùng xe, thiết bị bốc xếp và quy trình đủ êm để giao vào sáng sớm hoặc tối muộn mà không làm phiền dân cư. Hà Lan có chương trình chứng nhận với ngưỡng tiếng ồn khoảng 60 dB(A) đo ở khoảng cách quy định.
Shipper xe máy nên giao vào giờ nào để đỡ kẹt?
Khoảng giữa buổi sáng và đầu buổi chiều thường thoáng hơn giờ đi làm và giờ tan tầm. Nên sắp các đơn ở khu đông, đường hẹp vào khung giờ này, còn đơn khách hẹn sau giờ làm thì để chiều tối.
Ở Việt Nam, xe tải giao hàng vào phố giờ nào?
Mỗi thành phố có quy định riêng về khung giờ và loại xe được vào nội đô, thể hiện bằng biển báo trên từng tuyến đường. Tài xế và doanh nghiệp phải tra quy định của địa phương và tuân theo biển báo; nhiều chuyến giao cho cửa hàng, chợ, siêu thị vì vậy diễn ra vào ban đêm hoặc sáng sớm.
