Trả tiền khi nhận hay chuyển khoản trước: mua online nên chọn cách nào

Trả tiền khi nhận hàng (thường gọi là COD) giúp người mua chỉ mất tiền khi kiện đã tới tay, hợp với người bán lạ hoặc lần mua đầu. Chuyển khoản trước tiện hơn khi hay vắng nhà và khi tiền được sàn thương mại điện tử giữ trung gian tới lúc xác nhận nhận hàng. Rủi ro lớn nhất nằm ở việc chuyển khoản thẳng cho tài khoản cá nhân của người bán chưa từng giao dịch: lúc đó gần như không có ai đứng giữa nếu hàng không tới.

Trả tiền khi nhận hoạt động thế nào

Với đơn trả tiền khi nhận, người giao hàng thu tiền của người mua thay cho người bán. Số tiền này được đơn vị vận chuyển gom lại, đối chiếu theo từng đơn rồi chuyển cho người bán theo chu kỳ đã thoả thuận. Dịch vụ này gọi là thu hộ. Người bán trả phí cho dịch vụ thu hộ, và chịu phí vận chuyển hai chiều nếu người mua không nhận.

Với người mua, lợi thế là rõ: không có hàng thì không mất tiền. Nhưng có ba điểm hay bị hiểu nhầm:

• Trả tiền khi nhận không có nghĩa là được xem hàng. Nếu đơn ghi "không cho xem", người mua trả tiền rồi mới mở. Khi đó, hàng sai vẫn phải đi đường khiếu nại như đơn trả trước.
• Người giao hàng không phải người bán. Họ không giảm giá, không đổi hàng, không nhận lại tiền khi người mua đổi ý sau khi đã trả.
• Phải có người ở nhà, có sẵn tiền. Vắng nhà nhiều lần là kiện bị hoàn.

Chuyển khoản trước: có ba kiểu rất khác nhau

Trả qua sàn thương mại điện tử

Nhiều sàn giữ tiền của người mua trong một thời gian, chỉ chuyển cho người bán khi đơn hoàn tất hoặc hết thời hạn khiếu nại. Nếu hàng không tới hoặc sai, người mua mở khiếu nại trên sàn và tiền được hoàn theo quy trình của sàn. Đây là kiểu trả trước có người đứng giữa.

Trả bằng thẻ, ví điện tử tại trang của người bán

Người bán có trang riêng, nhận thanh toán qua cổng thanh toán. Người mua có hoá đơn, chứng từ. Nếu có tranh chấp, người mua làm việc với người bán; một số loại thẻ có quy trình khiếu nại giao dịch qua ngân hàng phát hành, tuỳ điều kiện của ngân hàng.

Chuyển khoản thẳng cho tài khoản người bán

Phổ biến khi mua qua mạng xã hội, nhóm trao đổi. Tiền đi thẳng tới người bán, không ai giữ trung gian. Nếu người bán uy tín, đây là cách nhanh gọn. Nếu người bán không giao hàng, người mua chỉ còn cách đòi trực tiếp, hoặc trình báo cơ quan chức năng khi có dấu hiệu lừa đảo. Đây là kiểu cần thận trọng nhất.

So sánh nhanh

Vì sao người bán đôi khi chỉ nhận trả trước

Từ phía người bán, đơn trả khi nhận có một rủi ro riêng: người mua đổi ý, không nghe máy, kiện quay về và người bán chịu phí vận chuyển cả hai chiều mà không bán được hàng. Với hàng cồng kềnh, hàng tươi, hàng đặt làm riêng, một lần hoàn có thể làm mất trắng lãi của nhiều đơn khác. Vì vậy có người bán chỉ nhận trả trước cho một số mặt hàng, hoặc yêu cầu cọc một phần. Đó không tự động là dấu hiệu xấu; điều cần nhìn là người bán có danh tính rõ ràng, có chính sách đổi trả bằng văn bản và có kênh đứng giữa như sàn hay không.

Khi nào nên chọn trả khi nhận

• Lần đầu mua của một người bán chưa có đánh giá, chưa có địa chỉ rõ ràng.
• Món hàng dễ sai mẫu, sai cỡ, và đơn cho xem hàng.
• Mua qua mạng xã hội mà không có sàn đứng giữa.
• Không chắc người bán có hàng sẵn, giao đúng hẹn.

Khi nào chuyển khoản trước hợp lý hơn

• Mua trên sàn có giữ tiền trung gian và quy trình khiếu nại rõ.
• Thường vắng nhà, nhờ người khác hoặc tủ nhận hàng nhận hộ.
• Người bán quen, đã mua nhiều lần, có chính sách đổi trả rõ.
• Hàng đặt làm riêng: người bán thường yêu cầu đặt cọc vì không bán lại được cho người khác. Khi đó nên có thoả thuận bằng tin nhắn về tiến độ và điều kiện hoàn cọc.

Những dấu hiệu nên dừng lại trước khi chuyển tiền

• Giá rẻ bất thường so với mặt bằng chung của cùng món.
• Người bán hối thúc "chỉ còn hôm nay", "chuyển ngay mới giữ hàng".
• Tên chủ tài khoản khác tên người bán mà không giải thích được.
• Không có địa chỉ, không có trang bán hàng, chỉ có một tài khoản mới lập.
• Người bán từ chối mọi hình thức trả khi nhận hoặc trả qua sàn.

Một câu cảnh giác cho phía nhận hàng: khi đang chờ đơn trả khi nhận, chỉ trả tiền cho người giao hàng đang cầm đúng kiện của mình, đừng chuyển khoản theo yêu cầu qua tin nhắn hay cuộc gọi lạ.

Giữ chứng từ thanh toán

Dù trả kiểu nào, nên giữ lại bằng chứng: ảnh màn hình giao dịch chuyển khoản, biên nhận điện tử, tin nhắn xác nhận đơn của người bán. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 ghi nhận quyền của người tiêu dùng được nhận hoá đơn, chứng từ liên quan tới giao dịch. Khi cần đổi trả, khiếu nại, hay người mua đơn phương chấm dứt hợp đồng vì thông tin người bán đưa ra sai hoặc thiếu, tiền hoàn theo luật được trả về theo hình thức người mua đã thanh toán, trừ khi hai bên thoả thuận khác. Chứng từ là thứ chứng minh mình đã trả bao nhiêu, bằng cách nào.

Góc nhìn hôm nay: không có cách nào an toàn tuyệt đối

Trả khi nhận an toàn về tiền nhưng không an toàn về chất lượng nếu không được xem hàng. Trả trước qua sàn có người đứng giữa nhưng phụ thuộc vào thời hạn và quy trình khiếu nại. Chuyển khoản thẳng nhanh nhất nhưng rủi ro nhất với người lạ. Cách chọn hợp lý là nhìn vào ba câu hỏi: người bán là ai, có ai đứng giữa không, và mình có ở nhà lúc giao không.

Với người bán nhỏ, hiểu cách người mua cân nhắc cũng có ích: chính sách đổi trả rõ, cho xem hàng, giao đúng hẹn là những thứ khiến người mua yên tâm trả trước, giảm tỷ lệ hoàn đơn.