Giao hàng giữa trưa nắng: phòng say nắng, sốc nhiệt cho shipper

Giao hàng giữa trưa nắng an toàn nhờ ba việc: uống nước đều từng ngụm suốt ca chứ không đợi khát, che kín da bằng áo sáng màu thoáng khí, và nghỉ trong bóng mát vài phút sau mỗi chặng dài. Cần nhận ra sớm dấu hiệu say nóng (vã mồ hôi, chóng mặt, buồn nôn, chuột rút) để dừng lại làm mát cơ thể. Nếu người bị nóng lú lẫn, nói lắp, co giật, ngất hoặc thân nhiệt rất cao, đó có thể là sốc nhiệt — gọi cấp cứu 115 ngay và làm mát cơ thể trong lúc chờ.

Vì sao người giao hàng dễ bị say nắng

Nắng nóng tác động lên người giao hàng theo nhiều đường cùng lúc. Mặt đường nhựa hấp thụ nhiệt và toả ngược lên. Khí nóng từ động cơ xe và xe xung quanh dồn vào khi dừng đèn đỏ. Áo khoác, mũ bảo hiểm, khẩu trang giữ nhiệt quanh đầu và cổ. Thời gian ở ngoài trời dài, thường trùng với giờ cao điểm đồ ăn trưa — đúng lúc nắng gắt nhất trong ngày, khoảng từ 11 giờ trưa đến 3 giờ chiều.

Cơ thể hạ nhiệt chủ yếu bằng cách đổ mồ hôi và để mồ hôi bay hơi. Khi trời vừa nóng vừa ẩm như mùa hè ở Việt Nam, mồ hôi bay hơi chậm, cơ thể khó tự làm mát. Mất nước làm máu cô lại, tim phải làm việc nhiều hơn. Khi cơ chế tự điều nhiệt quá tải, thân nhiệt bắt đầu tăng, và từ đó các rối loạn do nóng xuất hiện.

Phân biệt các mức rối loạn do nóng

Các tình trạng dưới đây là kiến thức phổ thông về sơ cứu, được các tổ chức y tế mô tả tương tự nhau. Bảng chỉ để nhận biết; khi nghi ngờ, hãy gọi hỗ trợ y tế.

Sốc nhiệt là tình trạng đe doạ tính mạng. Điểm phân biệt quan trọng nhất là thay đổi tri giác: người bệnh bắt đầu nói lẫn lộn, không trả lời đúng câu hỏi, đi đứng loạng choạng. Thấy đồng nghiệp như vậy, đừng để họ tự chạy xe về.

Uống nước thế nào cho đúng

• Uống đều, không đợi khát. Cảm giác khát xuất hiện khi cơ thể đã thiếu nước. Vài ngụm sau mỗi điểm giao hoặc mỗi 15–20 phút tốt hơn uống một hơi lớn lúc đã mệt.
• Mang bình nước riêng có giữ nhiệt để nước còn mát lâu. Nhiều cửa hàng, quán nước sẵn lòng cho người giao hàng xin thêm nước.
• Bù muối khoáng khi đổ nhiều mồ hôi. Ra mồ hôi nhiều suốt buổi thì nước lọc chưa đủ; dung dịch bù nước điện giải pha đúng hướng dẫn trên gói, nước canh, trái cây giúp bù lại muối đã mất.
• Tránh rượu bia trước và trong ca làm. Rượu làm mất nước và làm chậm phản ứng.
• Cà phê, nước ngọt có ga không thay được nước lọc.
• Nhìn màu nước tiểu: vàng sậm, ít là dấu hiệu đang thiếu nước.

Người có bệnh tim, bệnh thận, đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc được bác sĩ dặn hạn chế nước nên hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp với mình.

Trang phục và đồ che nắng

• Áo dài tay sáng màu, chất liệu thoáng che da tốt hơn để trần tay. Áo chống nắng loại dày, kín gió thì nóng hơn; chọn loại mỏng, có lỗ thoáng.
• Mũ bảo hiểm có lỗ thông gió, lót mũ giặt thường xuyên. Khăn mỏng ướt quàng cổ khi dừng nghỉ giúp hạ nhiệt nhanh.
• Kính râm có chống tia UV bảo vệ mắt khỏi chói và tia cực tím.
• Kem chống nắng cho mặt, cổ, mu bàn tay, thoa lại sau vài giờ hoặc khi đổ nhiều mồ hôi.
• Găng tay mỏng che mu bàn tay — chỗ phơi nắng nhiều nhất khi cầm lái.

Sắp xếp ca làm để tránh nắng gắt

Không phải lúc nào cũng tránh được giờ trưa, nhưng có thể giảm thời gian phơi nắng liên tục.

1. Dồn đơn xa, đơn cồng kềnh vào buổi sáng sớm và chiều muộn khi có thể chọn.
2. Chia ca trưa thành chặng ngắn, sau mỗi chặng dừng vài phút trong bóng mát: hiên nhà, sảnh toà nhà, cửa hàng có máy lạnh.
3. Chọn tuyến có bóng cây thay vì đường lớn trống trải khi chênh lệch quãng đường không nhiều.
4. Đỗ xe trong bóng râm khi giao để yên xe, tay lái và hàng không bị nung nóng.
5. Ăn trưa đủ, tránh bữa quá nhiều dầu mỡ ngay trước khi chạy. Bỏ bữa làm cơ thể dễ kiệt sức hơn.

Người mới vào nghề, người vừa ốm dậy, người mới chuyển từ vùng mát hơn tới cần thời gian làm quen với nóng. Cơ thể thường cần khoảng một đến hai tuần để thích nghi; những ngày đầu nên làm ít hơn và nghỉ nhiều hơn.

Hàng hoá và thiết bị cũng sợ nóng

Thùng hàng phơi nắng có thể nóng hơn không khí xung quanh rất nhiều. Một số loại hàng cần để ý:

• Đồ ăn, sô-cô-la, mỹ phẩm, thuốc có thể chảy, biến chất. Đặt chúng ở giữa thùng, tránh sát vách hứng nắng.
• Pin, sạc dự phòng, thiết bị điện tử không nên để phơi nắng lâu; pin lithium quá nóng có thể phồng, nguy hiểm.
• Điện thoại của chính mình gắn trên giá đỡ dưới nắng dễ quá nhiệt, tự giảm độ sáng hoặc tắt. Có thể che bằng tấm che nhỏ, hạ độ sáng khi không cần.
• Yên xe, tay lái phơi nắng có thể nóng đủ để làm bỏng da trẻ nhỏ; với người lớn cũng gây khó chịu. Phủ tấm che yên khi đỗ lâu.

Khi đồng nghiệp hoặc khách có dấu hiệu sốc nhiệt

Các bước sơ cứu phổ thông trong lúc chờ cấp cứu:

1. Gọi 115, nói rõ địa điểm và tình trạng người bệnh.
2. Đưa người bệnh vào chỗ mát, thoáng; nới lỏng hoặc cởi bớt áo khoác, mũ.
3. Làm mát tích cực: dội hoặc lau nước mát lên da, quạt liên tục; đặt khăn mát hoặc túi chườm ở cổ, nách, bẹn.
4. Nếu người bệnh tỉnh táo, uống được thì cho uống từng ngụm nước mát; nếu lơ mơ, co giật thì không cho uống.
5. Nếu người bệnh nôn hoặc bất tỉnh mà còn thở, đặt nằm nghiêng để tránh sặc.
6. Ở bên cạnh tới khi nhân viên y tế đến.

Góc nhìn hôm nay

Những đợt nắng nóng kéo dài ngày càng được nhắc nhiều trong bản tin thời tiết mùa hè. Người làm việc ngoài trời như người giao hàng, bốc xếp, công nhân xây dựng là nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp. Có thể theo dõi bản tin nắng nóng và chỉ số tia cực tím của cơ quan khí tượng để chủ động sắp ca. Các tài liệu sơ cứu phổ thông của Hội Chữ thập đỏ và cơ sở y tế địa phương là nguồn tốt để học thêm cách nhận biết và xử trí tình trạng do nóng.