Giao đồ ăn ngon tới tay khách dựa vào ba việc: tách riêng những phần không nên ngấm vào nhau (nước dùng, sốt, đá, rau sống), đóng hộp đúng kiểu cho từng món (hộp kín cho món nước, hộp thoát hơi cho món chiên giòn), và chở trong túi giữ nhiệt có ngăn nóng, ngăn lạnh riêng, đặt thẳng, đi thẳng tới khách. Phần lớn món hỏng trên đường không phải vì đi xa, mà vì đóng sai hộp hoặc để nóng lạnh lẫn lộn.
Món ăn hỏng trên đường vì những gì
Một bát phở đẹp ở quán có thể thành bát bánh nhũn, nước nguội sau hai mươi phút trên xe. Một đĩa gà rán giòn có thể thành miếng gà ỉu. Nguyên nhân thường nằm ở vài hiện tượng quen thuộc:
- Mất nhiệt. Món nóng nguội đi, món lạnh ấm lên. Hộp mỏng, túi hở, mở túi nhiều lần làm việc này nhanh hơn.
- Hơi nước ngưng tụ. Món chiên nóng đậy kín thì hơi bốc lên, đọng ở nắp, nhỏ ngược xuống làm lớp vỏ ỉu.
- Ngấm nước. Bánh phở, bún, mì để chung với nước dùng sẽ trương lên, nát.
- Đổ, tràn. Xe phanh gấp, ôm cua, đường xóc làm nước, sốt tràn ra hộp khác.
- Lẫn nóng lạnh. Cốc trà đá để cạnh hộp cơm nóng: trà nhạt vì đá tan, cơm nguội vì bị hút nhiệt.
Đóng gói theo từng loại món
| Loại món | Cách đóng | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|
| Món nước (phở, bún, hủ tiếu, miến) | Nước dùng riêng trong hộp nắp kín hoặc túi buộc chặt, bánh và thịt một hộp, rau thơm một túi | Đổ chung nước vào bánh, nắp không khít gây tràn |
| Món chiên giòn | Hộp có lỗ thoát hơi hoặc hộp giấy, lót giấy thấm dầu, sốt chấm để riêng | Đậy kín hộp nhựa khi món còn bốc hơi |
| Cơm hộp, món xào | Hộp chia ngăn, canh để hộp riêng, nước sốt nhiều thì để cốc nhỏ có nắp | Rưới sẵn nước sốt làm cơm nhão |
| Đồ uống lạnh | Cốc dán màng kín, đá để riêng nếu đường xa, đặt trong khay giữ cốc | Đặt nằm, xếp chung với món nóng |
| Đồ uống nóng | Cốc hai lớp, nắp kín có miếng chặn lỗ uống | Nắp lỏng, tràn ra túi |
| Bánh kem, chè, kem | Hộp cứng giữ dáng, túi giữ lạnh với đá gel, đặt phẳng | Để chung ngăn nóng, chở nghiêng |
| Pizza, bánh dẹt | Hộp phẳng, xếp nằm, không chồng vật nặng lên | Kẹp đứng bên hông túi |
Niêm phong để khách yên tâm
Ngày càng nhiều quán dán tem niêm phong lên miệng túi hoặc nắp hộp: một mẩu giấy dán ngang, rách là thấy ngay. Tem niêm phong không giúp món ngon hơn, nhưng cho khách biết túi đồ ăn chưa bị ai mở trên đường. Với quán, nó cũng là bằng chứng khi có tranh chấp. Chỉ cần dán sau khi đã kiểm đủ món, đủ đồ chấm, đũa thìa.
Túi giữ nhiệt: dùng sao cho đúng
Túi giữ nhiệt của người giao đồ ăn thường có lớp cách nhiệt giữa hai lớp vải, lót mặt trong bằng lớp tráng bạc hoặc nhựa dễ lau. Nó không làm nóng hay làm lạnh thức ăn, chỉ làm chậm sự thay đổi nhiệt độ. Vì vậy:
- Tách ngăn nóng và lạnh. Nếu túi chỉ có một ngăn, dùng một túi nhỏ giữ lạnh riêng cho đồ uống, kem, đặt ở một góc tách xa món nóng.
- Đóng túi kín, mở ít. Mỗi lần mở là một lần mất nhiệt. Chuyến có nhiều đơn thì sắp xếp để đơn giao trước nằm trên cùng.
- Lấp khoảng trống. Túi to mà đồ ít thì đồ xô dạt khi chạy, thêm khăn sạch hoặc tấm ngăn để giữ yên.
- Đặt túi phẳng, chắc trên xe. Túi đặt nghiêng hoặc lỏng lẻo là nguyên nhân hàng đầu của nước dùng tràn.
- Vệ sinh mỗi ngày. Lau mặt trong bằng nước và chất tẩy rửa nhẹ, để khô thoáng. Túi có mùi, có vết đổ cũ thì mùi đó ngấm sang đơn sau.
Quán và người giao phối hợp thế nào
Phía quán
- Đóng gói sát giờ người giao tới, đừng nấu xong để chờ quá lâu. Món nước càng nên chan ở nhà khách.
- Xếp sẵn thành một túi gọn, đồ uống một túi riêng, ghi rõ món nào nóng, món nào lạnh.
- Kiểm đủ đồ chấm, rau, đũa thìa trước khi niêm phong. Thiếu một gói nước mắm là cả bát cơm tấm mất vị.
Phía người giao
- Nhận túi thì kiểm nhanh nắp, cốc có khít không, đặt túi đúng chiều.
- Đi thẳng tới khách nếu có thể, tránh vòng qua nhiều nơi khi đang chở đồ ăn.
- Chạy êm: phanh sớm, ôm cua chậm, tránh ổ gà. Không dùng điện thoại khi đang lái, nếu cần gọi khách thì tấp vào lề.
- Trao túi thẳng đứng, nhắc khách nếu trong túi có món nóng dễ đổ.
Giao đồ ăn và đống hộp nhựa
Một bữa trưa gọi về văn phòng có thể để lại ba bốn hộp nhựa, hai cốc, ống hút, túi nilon, bộ đũa thìa và vài gói nước chấm thừa. Giao đồ ăn là nguồn rác dùng một lần lớn trong thành phố, và phần lớn số rác đó khó tái chế vì dính dầu mỡ, thức ăn.
Vài việc nhỏ giảm được đáng kể:
- Khách bỏ chọn đũa thìa, ống hút khi ăn ở nhà hoặc ở văn phòng đã có sẵn. Nhiều ứng dụng giao đồ ăn có ô này, chỉ cần để ý.
- Quán dùng hộp giấy cho món khô như bánh mì, xôi, đồ chiên, để dành hộp nhựa kín cho món nước thật sự cần.
- Không đưa thừa gói nước chấm, tương ớt. Hỏi khách, hoặc để khách ghi chú số lượng.
- Gộp nhiều phần vào một túi lớn thay vì mỗi phần một túi riêng khi giao cho một địa chỉ.
- Khách rửa sơ hộp nhựa sạch trước khi bỏ, để chúng có cơ hội được thu gom tái chế thay vì đi thẳng ra bãi rác.
Giảm bao bì không được đánh đổi bằng chuyện món ăn bị đổ, bị lẫn. Nguyên tắc vẫn là đủ để giữ món, không thừa.
Khách nhận đồ ăn nên làm gì
Món tới tay rồi thì thời gian là của khách. Mở túi ngay, đặt đồ uống lạnh vào tủ lạnh nếu chưa dùng, chan nước dùng vào bánh khi chuẩn bị ăn, mở nắp món chiên cho thoát hơi. Nếu túi có dấu hiệu bị mở, tem niêm phong rách, hãy chụp ảnh và báo cho quán hoặc nơi đặt món. Nếu món tới quá nguội hoặc có dấu hiệu bất thường về mùi, vị, đừng cố ăn, xem thêm phần an toàn thực phẩm khi giao đồ ăn đường xa.
Góc nhìn hôm nay
Giao đồ ăn là một dạng giao hàng khó: hàng mau hỏng, dễ đổ, và khách đánh giá bằng vị giác chứ không chỉ bằng việc hàng tới đủ. Một quán nhỏ chịu khó chọn đúng hộp cho từng món thường được khách quay lại nhiều hơn quán nấu ngon mà đóng ẩu. Còn với người giao, cách đặt túi và cách chạy xe chính là tay nghề, khách không thấy nhưng nếm được.
Nếu bạn mở quán và muốn cải thiện, hãy tự đặt món của chính quán mình giao về nhà, để trên đường đúng bằng thời gian khách thường chờ, rồi mở ra ăn. Ghi lại món nào ỉu, món nào tràn, món nào nguội, rồi đổi hộp hoặc đổi cách xếp. Thử vài lần như vậy hiệu quả hơn mọi lời khuyên chung.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao giao phở, bún không bị nhũn?
Tách nước dùng ra hộp nắp kín hoặc túi buộc chặt, bánh và thịt để hộp riêng, rau thơm một túi. Khách chan nước khi ăn, bánh sẽ không bị trương nát trên đường.
Vì sao đồ chiên giao tới bị ỉu?
Vì món còn nóng bị đậy kín, hơi nước bốc lên đọng ở nắp rồi nhỏ ngược xuống lớp vỏ. Dùng hộp có lỗ thoát hơi hoặc hộp giấy, lót giấy thấm dầu và để sốt riêng sẽ giữ giòn lâu hơn.
Túi giữ nhiệt có giữ được cả nóng lẫn lạnh không?
Túi chỉ làm chậm thay đổi nhiệt độ, không tự làm nóng hay lạnh. Nên tách món nóng và đồ lạnh ở hai ngăn hoặc hai túi khác nhau, nếu không chúng sẽ "kéo" nhiệt độ của nhau.
Tem niêm phong túi đồ ăn để làm gì?
Tem niêm phong cho khách biết túi đồ ăn chưa bị mở trên đường; nếu tem rách là thấy ngay. Nó cũng là bằng chứng cho quán và khách khi có thắc mắc về món ăn.
Người giao đồ ăn nên đặt túi thế nào trên xe?
Đặt túi phẳng, chắc chắn, đúng chiều, đồ uống trong khay giữ cốc, đơn giao trước để trên cùng. Chạy êm, phanh sớm và ôm cua chậm để nước dùng, đồ uống không tràn.
