Pallet là tấm kê phẳng, thường bằng gỗ hoặc nhựa, có khe hở bên dưới để càng xe nâng luồn vào, dùng để gom nhiều kiện hàng thành một khối nâng, chở và cất một lần. Tiêu chuẩn quốc tế ISO 6780 công nhận sáu cỡ pallet, trong đó quen thuộc nhất là pallet EUR 1200 × 800 mm ở châu Âu và pallet 48 × 40 inch ở Bắc Mỹ. Xếp hàng lên pallet đúng cách giúp khối hàng không đổ, không móp và tận dụng được chỗ trên xe, trong kho.
Pallet giải quyết vấn đề gì
Hãy hình dung một xe tải chở 400 thùng nước giải khát. Không có pallet, người bốc xếp phải chuyển từng thùng một, tốn hàng giờ. Có pallet, 400 thùng được gom thành khoảng chục khối, xe nâng đưa lên xe trong vài phút. Ở kho, khối hàng trên pallet được đặt thẳng lên kệ, đếm theo khối thay vì theo thùng.
Pallet trở nên phổ biến cùng với xe nâng hàng trong nửa đầu thế kỷ 20, rồi lan rộng trong thương mại và công nghiệp từ thập niên 1950. Ngày nay gần như mọi kho hàng lớn đều tính toán không gian, kệ, cửa xe và lối đi dựa trên kích thước pallet.
Sáu cỡ pallet theo ISO 6780
| Kích thước (mm) | Tên gọi quen | Phổ biến ở |
|---|---|---|
| 1200 × 800 | Pallet EUR (EPAL) | Châu Âu |
| 1200 × 1000 | Pallet công nghiệp | Châu Âu, châu Á |
| 1219 × 1016 (48 × 40 inch) | Pallet Bắc Mỹ | Mỹ, Canada |
| 1165 × 1165 | Pallet Úc | Úc |
| 1100 × 1100 | Pallet vuông châu Á | Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều nước châu Á |
| 1067 × 1067 | Pallet vuông 42 inch | Bắc Mỹ, châu Âu, châu Á (hàng đặc thù) |
Ở Việt Nam, kho hàng dùng lẫn nhiều cỡ: pallet 1200 × 1000 và 1100 × 1100 rất hay gặp, hàng xuất đi châu Âu thường đòi pallet EUR, hàng đi Mỹ đòi cỡ 48 × 40. Khi nhận hàng từ đối tác nước ngoài, hỏi trước cỡ pallet để chuẩn bị kệ và xe nâng phù hợp.
Phân loại theo vật liệu và kiểu nâng
Vật liệu
- Gỗ: rẻ, sửa được, chịu tải tốt, phổ biến nhất. Nhược điểm: hút ẩm, có thể có mối mọt, dăm gỗ, đinh lồi.
- Nhựa: bền, không mục, rửa được, hợp với thực phẩm và dược phẩm. Giá cao hơn, sửa khó hơn.
- Giấy ép, gỗ ép: nhẹ, thường dùng một lần cho hàng xuất khẩu nhẹ.
- Kim loại: dùng cho hàng rất nặng hoặc môi trường đặc biệt.
Kiểu nâng
Pallet hai chiều chỉ cho càng nâng luồn vào từ hai mặt đối diện. Pallet bốn chiều cho luồn từ cả bốn mặt, linh hoạt hơn trong kho chật. Pallet EUR là loại bốn chiều. Trước khi nhận pallet về kho, kiểm xem lối đi và hướng đặt kệ có cho xe nâng tiếp cận đúng mặt hay không.
Pallet gỗ xuất khẩu và dấu ISPM 15
Gỗ thô có thể mang theo sâu mọt sang nước khác. Vì vậy Công ước Bảo vệ thực vật quốc tế ban hành tiêu chuẩn ISPM 15 cho vật liệu đóng gói bằng gỗ dùng trong thương mại quốc tế: gỗ phải được xử lý (thường bằng nhiệt) và đóng dấu theo mẫu quy định. Pallet gỗ không có dấu hợp lệ có thể bị giữ lại hoặc buộc xử lý, tái xuất ở cảng đến. Pallet nhựa, giấy ép và gỗ ép công nghiệp nói chung không thuộc diện này. Khi xuất hàng, nên hỏi đơn vị giao nhận yêu cầu cụ thể của nước nhập.
Cách xếp hàng lên pallet
Không để hàng thò ra mép
Thùng carton thò ra ngoài mép pallet mất chỗ đỡ ở đáy, sức chịu nén giảm đáng kể, và dễ bị xe nâng hay kệ va vào. Ngược lại, chừa mép trống quá nhiều thì lãng phí chỗ. Mục tiêu là mép hàng vừa khít hoặc lùi vào rất ít so với mép pallet.
Xếp cột hay xếp đan
Xếp cột là chồng thùng thẳng góc trên góc, giữ sức nén tốt nhất của thùng. Xếp đan là xoay hướng thùng ở mỗi tầng như xây gạch, giúp cả khối liên kết, ít đổ khi xe chạy. Thùng cứng, hàng nặng tự chịu lực thì xếp đan tốt; thùng mềm, hàng cần thùng chịu lực thì xếp cột, rồi giữ khối bằng màng co và đai.
Nặng dưới, phẳng đỉnh
Thùng nặng làm tầng dưới. Tầng trên cùng nên phẳng để có thể chồng pallet khác lên (nếu hàng cho phép) và để màng co ôm đều. Đỉnh lồi lõm làm pallet chồng lên bị nghiêng.
Quấn màng co và đai
Màng co (màng PE quấn pallet) quấn từ chân lên đỉnh, có vài vòng quấn cả vào thân pallet để hàng và pallet thành một khối. Hàng nặng hoặc chở xa có thể thêm đai nhựa đai dọc qua pallet và nẹp góc bằng giấy cứng. Một lớp bìa trên đỉnh giúp đai không cứa vào thùng.
Ghi nhãn đúng mặt
Nhãn pallet dán ở hai mặt kề nhau, ở độ cao dễ đọc, không bị màng co che mờ hay đai đè lên. Pallet nhiều mã hàng thì nên có phiếu kê chi tiết đi kèm.
Di chuyển pallet an toàn bằng xe nâng tay
Ở kho nhỏ và trên sàn xe tải, công cụ hay gặp nhất là xe nâng tay: hai càng thép luồn dưới pallet, bơm cần để nâng lên vài phân rồi kéo đi. Nó nhẹ, rẻ, nhưng cũng gây không ít tai nạn kẹp chân và lật hàng. Vài nguyên tắc đáng nhớ:
- Luồn càng vào hết chiều sâu pallet và nằm giữa, không nâng bằng mũi càng.
- Chỉ nâng vừa đủ cho pallet rời mặt sàn, không nâng cao hơn cần thiết.
- Trên mặt phẳng thì kéo, không đẩy, để luôn thấy đường và hàng không chạy vào người.
- Tránh dốc. Nếu buộc phải qua dốc nhẹ như cầu dẫn lên xe, người đi phía dưới dốc là chuyện nguy hiểm; nên có hai người và đi chậm.
- Không để chân dưới càng khi hạ hàng, không cho người đứng hay ngồi lên pallet đang kéo.
- Tải trọng tối đa của xe nâng tay ghi trên thân xe; khối hàng nặng hơn thì chia nhỏ.
Xe nâng có động cơ là thiết bị phải học và được phép mới điều khiển; đừng "mượn lái thử" trong kho của người khác.
Lỗi hay gặp với pallet
- Dùng pallet gãy thanh, nứt chân: khối hàng sụp khi xe nâng nhấc lên.
- Chồng pallet hàng nhẹ lên pallet hàng mềm: tầng dưới bẹp, cả cột nghiêng.
- Đặt pallet lên kệ khác cỡ: chân pallet không gác đủ lên dầm kệ, có thể rơi.
- Để pallet gỗ ngoài mưa rồi dùng cho hàng giấy: ẩm lan vào đáy thùng.
- Đứng lên pallet trên càng xe nâng để với hàng cao: rất nguy hiểm, không làm.
Góc nhìn hôm nay: pallet trong kho nhỏ
Người bán online quy mô nhỏ ít khi có xe nâng, nhưng pallet vẫn có ích. Kê hàng trên pallet giữ đáy thùng khỏi nền ẩm, tạo khe thoáng, dễ quét dọn và chuột khó làm tổ. Pallet nhựa cũ thanh lý là lựa chọn bền cho kho trong nhà. Xe nâng tay loại kéo bằng tay giúp một người di chuyển cả pallet hàng trên nền phẳng mà không phải bê từng thùng.
Muốn tìm hiểu kỹ hơn, có thể đọc thông tin của Hiệp hội Pallet châu Âu (EPAL) về tiêu chuẩn pallet EUR, và tìm tài liệu ISPM 15 trên trang của Công ước Bảo vệ thực vật quốc tế (IPPC) nếu làm hàng xuất khẩu.
Câu hỏi thường gặp
Pallet là gì?
Pallet là tấm kê phẳng có khe hở bên dưới để xe nâng luồn càng vào, dùng gom nhiều kiện hàng thành một khối để nâng, chở và cất một lần. Pallet thường làm bằng gỗ hoặc nhựa, ngoài ra còn có giấy ép và kim loại.
Kích thước pallet tiêu chuẩn là bao nhiêu?
Tiêu chuẩn ISO 6780 công nhận sáu cỡ, gồm 1200 × 800, 1200 × 1000, 1219 × 1016 (48 × 40 inch), 1165 × 1165, 1100 × 1100 và 1067 × 1067 mm. Pallet EUR 1200 × 800 mm phổ biến ở châu Âu, cỡ 48 × 40 inch phổ biến ở Bắc Mỹ.
Pallet EUR khác pallet thường thế nào?
Pallet EUR có kích thước 1200 × 800 mm, là loại bốn chiều nâng, được sản xuất theo quy chuẩn chặt và đóng dấu nhận diện để trao đổi qua lại giữa các doanh nghiệp. Pallet thường có thể khác cỡ, khác kết cấu và không theo chuẩn trao đổi chung.
Pallet gỗ xuất khẩu cần gì?
Pallet gỗ dùng trong thương mại quốc tế phải được xử lý (thường bằng nhiệt) và đóng dấu theo tiêu chuẩn ISPM 15 để tránh mang sâu mọt sang nước khác. Thiếu dấu hợp lệ thì hàng có thể bị giữ hoặc buộc xử lý tại cảng đến.
Xếp thùng lên pallet thế nào cho chắc?
Thùng nặng làm tầng dưới, mép hàng vừa khít mép pallet, không thò ra ngoài. Chọn xếp cột hoặc xếp đan tuỳ độ cứng của thùng, giữ đỉnh phẳng, rồi quấn màng co từ chân lên đỉnh và cả vào thân pallet.
